Ceny energii w USA gwałtownie rosną. Fala upałów obciąża rynek i sieci energetyczne

Rekordowe temperatury wywołały energetyczny kryzys w Stanach Zjednoczonych

Początek lipca 2026 roku przyniósł Stanom Zjednoczonym jedno z największych wyzwań dla krajowego systemu elektroenergetycznego od wielu lat. Fala ekstremalnych upałów, która objęła znaczną część wschodnich i środkowych stanów USA, doprowadziła do gwałtownego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną. Miliony gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw jednocześnie uruchomiły klimatyzację, co w bardzo krótkim czasie wywołało bezprecedensowe obciążenie infrastruktury energetycznej. Operatorzy sieci zaczęli alarmować o malejących rezerwach mocy, a ceny energii na rynku hurtowym osiągnęły poziomy niewidziane od wielu lat.

Sytuacja szczególnie skomplikowała się 3 lipca 2026 roku, kiedy największy operator systemu przesyłowego w Stanach Zjednoczonych – PJM Interconnection – ogłosił stan podwyższonej gotowości i uruchomił awaryjne programy ograniczania zużycia energii. Działania te miały na celu zapobieżenie przeciążeniu sieci oraz potencjalnym przerwom w dostawach prądu. Operator zwrócił się zarówno do dużych odbiorców przemysłowych, jak i uczestników programów redukcji zapotrzebowania o natychmiastowe ograniczenie poboru energii w godzinach szczytu. Była to reakcja na wyjątkowo trudną kombinację czynników: rekordowych temperatur, awarii części jednostek wytwórczych oraz przeciążonych linii przesyłowych.

Wzrost zużycia energii nie był jedynie efektem wysokich temperatur. Coraz większe znaczenie mają również dynamicznie rozwijające się centra danych obsługujące sztuczną inteligencję, usługi chmurowe oraz nowoczesne aplikacje cyfrowe. W połączeniu z rosnącą liczbą samochodów elektrycznych i elektryfikacją wielu sektorów gospodarki powoduje to systematyczny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną w całych Stanach Zjednoczonych. Fala upałów jedynie uwidoczniła problemy, które narastały od miesięcy.

Dlaczego ceny energii wzrosły tak gwałtownie?

Jednym z najbardziej zaskakujących elementów wydarzeń z 3 lipca był nagły skok cen energii elektrycznej na rynku hurtowym. Jeszcze kilka dni wcześniej ceny w wielu regionach wynosiły około 40 dolarów za megawatogodzinę, jednak wraz z nadejściem rekordowych temperatur zaczęły rosnąć niemal z godziny na godzinę. W niektórych strefach operatora PJM przekroczyły 2 500 dolarów za MWh, co oznaczało wzrost liczony w tysiącach procent.

Rekordowy popyt na energię

Najważniejszym czynnikiem odpowiadającym za podwyżki był gwałtowny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Miliony klimatyzatorów pracowały praktycznie bez przerwy, ponieważ temperatury w wielu miejscach przekraczały 38°C, a temperatura odczuwalna dochodziła nawet do 46°C. W takich warunkach zużycie energii przez gospodarstwa domowe oraz budynki komercyjne osiąga najwyższe poziomy w roku.

Operatorzy rynku przewidywali, że zapotrzebowanie może pobić historyczne rekordy ustanowione jeszcze dwadzieścia lat wcześniej. Już wcześniej PJM ostrzegał, że system znajduje się bardzo blisko granicy swoich możliwości technicznych, a każde dodatkowe zakłócenie może doprowadzić do konieczności uruchamiania kosztownych rezerw mocy lub wprowadzenia ograniczeń w dostawach energii.

Problemy po stronie podaży

Jednocześnie wystąpiły również ograniczenia po stronie produkcji energii. Część elektrowni była wyłączona z eksploatacji z powodu planowanych remontów lub nieoczekiwanych awarii. Dodatkowo wysokie temperatury obniżają sprawność niektórych instalacji energetycznych, a rozgrzane linie przesyłowe mają mniejszą zdolność do transportowania energii elektrycznej.

W praktyce oznaczało to, że w momencie rekordowego zapotrzebowania dostępna podaż energii była mniejsza niż oczekiwano. Aby utrzymać stabilność systemu, operator musiał uruchamiać najdroższe elektrownie rezerwowe, które wykorzystują głównie gaz ziemny oraz węgiel. Produkcja energii z takich źródeł jest znacznie droższa, dlatego ceny na rynku hurtowym gwałtownie wzrosły.

Znaczenie centrów danych

Coraz większym wyzwaniem dla amerykańskiej energetyki są również ogromne centra danych. Szczególnie w stanie Wirginia znajduje się największe na świecie skupisko serwerowni obsługujących usługi chmurowe i rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Obiekty te pracują przez całą dobę i zużywają ogromne ilości energii elektrycznej oraz wymagają intensywnego chłodzenia.

Eksperci wskazują, że dynamiczny rozwój sektora AI znacząco zwiększył obciążenie sieci energetycznej. Według analiz operatora oraz niezależnych ekspertów centra danych odpowiadają już za znaczną część wzrostu kosztów funkcjonowania rynku energii w regionie PJM.

Efekt domina na całym rynku

Rosnące ceny energii w jednym regionie bardzo szybko wpływają na sąsiednie obszary. Operatorzy innych sieci przygotowali się na możliwość ograniczenia importu energii z PJM, ponieważ największa amerykańska sieć mogła nie dysponować nadwyżkami pozwalającymi wspierać sąsiadujące regiony. W efekcie wzrosła niepewność na całym rynku energetycznym, a inwestorzy zaczęli uważniej obserwować sytuację pogodową oraz możliwości produkcyjne elektrowni.

PJM Interconnection uruchamia procedury awaryjne

Największy operator sieci energetycznej w Stanach Zjednoczonych, obsługujący około 67 milionów mieszkańców, zdecydował się na zastosowanie procedur wykorzystywanych jedynie w sytuacjach wyjątkowych. System awaryjnego ograniczania poboru energii obejmuje odbiorców, którzy wcześniej podpisali specjalne umowy i otrzymują wynagrodzenie za czasowe zmniejszenie zużycia energii podczas kryzysowych sytuacji.

W praktyce oznaczało to, że zakłady przemysłowe, centra logistyczne oraz część dużych przedsiębiorstw zostały zobowiązane do ograniczenia pracy najbardziej energochłonnych urządzeń. Dzięki temu możliwe było zwiększenie rezerw mocy i zmniejszenie ryzyka wystąpienia niekontrolowanych przerw w dostawach energii.

Jednocześnie PJM poinformował operatorów sąsiednich systemów energetycznych, że eksport energii może zostać ograniczony. Takie działania są standardową procedurą bezpieczeństwa, pozwalającą innym regionom przygotować się na ewentualne niedobory i odpowiednio zarządzać własnymi rezerwami mocy.

Źródła (do całego artykułu będą rozwijane na końcu):

• Reuters – Eastern US power grid operator orders emergency curbs as electricity use nears record.
• Reuters – Grid operator PJM orders emergency steps to avoid outages.
• Reuters – Largest US power grid details price spikes.
• Reuters – Heat dome poses woes for largest US power grid.